کتاب «آخرین دیده بانی» خاطرات اسیران آزاده شده، عباس ابراهیمی و مرتضی رضایی است که به کوشش دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی چاپ و در دسترس علاقمندان قرار گرفته است.

کتاب حاضر، خاطرات دو تن از آزادگان شهر محلات از سال های ارساتشان در اسارت گاه های رژیم بعث عراق است که در دو بخش با عناوین «آخرین دیده بانی» و «از پشت پنجره های بسته» ارائه شده است.

«آخرین دیده بانی»

آزاده عباس ابراهیمی در آبان ماه ۱۳۶۱ در حالی که روزهای پایانی خدمت سربازی را در جبهه های نبرد حق علیه باطل سپری می کرد، برای دیده بانی در عمق خاک عراق و در هم کوبیدن محل تجمع نیروهای دشمن به همراه یکی از افراد شناسایی ماموریت نفوذی خود را آغاز می کند.

پس از انهدام اهداف موردنظر و اتمام ماموریت هنگام بازگشت، نیروهای عراقی متوجه آنان شده که منجر به درگیری و تیراندازی می شود. این درگیری به شهادت راهنما و زخمی و مجروح شدن عباس ابراهیمی و در نهایت اسارت وی منجر می شود.

آزاده عباس ابراهیمی پس از اسارت ابتدا به خانقین و سپس به بیمارستان نیروی هوایی بغداد و در آخر به اردوگاه شماره ۸ الانبار منطقه رمادیه منتقل می شود. وی بعد از تحمل سال ها اسارت پس از آتش بس و تبادل اسرا به آغوش میهن اسلامی باز می گردد.

این آزاده عزیز در خاطرات خود پرده از قساوت و شقاوت نیروهای عراقی برداشته و با بیان محدودیت های اعمال شده در اسارت، به تشریح وقایع و مصائبی که در آن دوران به اشکال مختلف برای اسرا روی داده، می پردازد.

آزاده عباس ابراهیمی به خاطر تخصص در دیده بانی با دیدی موشکافانه و دقیق، زوایای گوناگون اسارت را رصد کرده و تصویری نسبتاً دقیق اما مختصر از ایام اسارت در اردوگاه به تصویر می کشد. این خاطرات علیرغم حجم کمی که دارد، اما می تواند منبعی قابل استناد برای محققان و کسانی که علاقمند کسب اطلاعات از دوران اسارت می باشند، باشد.

بعضی از وقایع و موضوعاتی که در خاطرات به آن ها اشاره شده، عبارتند از :

نحوه اسارت، خدمت اسرای مجروح به یکدیگر در بیمارستان، نحوه زندگی در اردوگاه، همبندی با مهدی طحانیان، دندانپزشکی با اعمال شاقه، آشپزی سرگرمی در اردوگاه، ایثار در اسارت و…

«از پشت پنجره های بسته»

آزاده بسیجی مرتضی رضایی در اواسط سال ۱۳۶۱ در حین عملیات در جبهه های نبرد حق علیه باطل، درمحاصره نیروهای دشمن قرار گرفته و به همراه تعدادی دیکر از رزمندگان اسلام به اسارت در می آید. وی پس از بازجویی در استخبارات بغداد برای سپری نمودن ایام اسارت به اردوگاه عنبر(الانبار) منتقل می شود.

این آزاده پس از سال ها زندگی پرمشقت و طاقت فرسا در اسارتگاه های رژیم بعث عراق در سال ۱۳۶۹ به میهن اسلامی باز گشت.

بخش دوم کتاب با نام «از پشت پنجره های بسته» شرح کوتاه و مختصر از سال ها زندگی در اسارت است که این آزاده در آن ضمن تشریح مصائب و مشکلات اسیران ایرانی در ایام اسارت و فجایع مزدوران بعثی و عمال خودفروخته آن ها، بخشی از موضوعات و رویدادها و حوادث آن دوران را بازگویی می کند.

موضوعات و وقایعی همچون: چگونگی اسارت، غارت وسایل شخصی و بازجویی، شهادت اسرای مجروح، دیدار با اسرای قدیمی و حاج آقا ابوترابی، اجرای نمایش مسلم بن عقیل و…

کتاب «آخرین دیده بانی» که شکل گیری آن مرهون تلاش ها و پیگیری های آزاده حمید محمدی نویسنده کتاب «اردوگاه موصل۳» است، علیرغم حجم کمی که دارد، کتاب قابل اعتنایی است و به خاطرنگاه موشکافانه به بعضی مسائل اسارت می تواند برای خوانندگان و حتی محققان ارزشمند باشد.